เด็กชาย อายุ 2 ขวบ มีปัญหาเรื่อง bow leg จะทำอย่างไร?

           ในฐานะแพทย์เวชปฏิบัติ (general practitioner) แพทย์ควรต้องตอบคำถามผู้ปกครองเด็ก ให้ได้ในประเด็นที่ว่า เกิดจากอะไร ต้องถ่ายภาพรังสีหรือไม่ รักษาอย่างไร และมีโอกาส พิการหรือไม่ สาเหตุส่วนใหญ่ (กว่าร้อยละ 80) เด็กอายุ 2 ขวบ ที่มีเข่าโก่งเกิดจากพัฒนา การ (development) ซึ่งยังไม่สมบูรณ์ ซึ่งเรียกว่า physiologic bow leg ส่วนสาเหตุอื่น เช่น โรคทางกรรมพันธุ์ต่าง ๆ พบได้น้อย แนวทางการสืบค้น (approach) เริ่มจากประวัติ เช่น ประวัติครอบครัว การดำเนินโรค ประวัติการรักษา เด็กที่เป็น physiologic bow leg ผู้ปกครองจะสังเกตเห็นเข่าโก่งตั้งแต่แรกเกิด แต่จะค่อย ๆ ดีขึ้นเป็นลำดับ ส่วนการตรวจ ร่างกาย (ซึ่งค่อนข้างยาก) ควรสังเกตตั้งแต่การเดิน ความผิดรูป ว่าโก่งข้างเดียวหรือสอง ข้าง รวมทั้งตรวจร่างกายส่วนอื่น ๆ ซึ่งมักจะปกติ คำถามที่ว่าเมื่อไหร่ควรส่งภาพถ่าย รังสี โดยทั่วไปจะถ่าย เมื่อสงสัยว่าเป็นโรคอื่น ที่ไม่ใช่ภาวะดังกล่าว เช่น ผู้ป่วยมีประวัติ ครอบครัว มีความผิดปกติของอวัยวะอื่นร่วม มีความผิดรูปข้างเดียว (unilateral) ความสูง ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยมาก หรือบิดามารดากังวลใจมาก การรักษาขึ้นกับสาเหตุและอายุของผู้ป่วย ในเด็กที่เป็น physiologic bow leg ส่วนใหญ่จะดีขึ้นเองโดยมุมเข่าจะกลับมาเป็นปกติเมื่อ ช่วงอายุประมาณ 3 ขวบ การดัดเข่า การใส่เฝือกหรือ ใช้เครื่องประคอง (brace) ไม่มี ประโยชน์ แพทย์มีหน้าที่เพียงให้ความมั่นใจ (reassurance) ให้ความรู้ (education) และ บอกอาการสำคัญ (warning sign) ที่ควรพบแพทย์เพื่อปรึกษาเพิ่มเติม ช่น ความผิดรูป เพิ่มขึ้น (progression) พัฒนาการช้ากว่าปกติ เด็กเดินกระเผลก เป็นต้น แพทย์เวชปฏิบัติ ควรทำหน้าที่คัดกรองผู้ป่วย (screening) และให้ ความรู้แก่ผู้ปกครอง ควรส่งตัว (refer) ถึงแพทย์เฉพาะทางถ้าไม่มั่นใจในการวินิจฉัย หรือผู้ป่วยมีเข่าโก่งจากสาเหตุอื่น


รศ.นพ.บุญสิน บูรณะพาณิชย์กิจ 
ภาควิชาศัลยศาสตร์ออร์โธปิดิกส์
วันที่ 3 กรกฎาคม 2546