มารดาพาลูกสาววัย 3 ขวบ มาปรึกษา กลัวว่าจะติดวัณโรคจากพี่เลี้ยง เด็กไม่มีอาการไข้ ไอ หรืออาการอื่น ๆ ดูแข็งแรงดี เด็กอยู่กับพี่เลี้ยงมา 1 ปี พี่เลี้ยงมีอาการไอมา 2 - 3 เดือนและเพิ่งไปตรวจที่โรงพยาบาลเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว แพทย์ได้ x-ray ปอดและตรวจเสมหะพบ AFB positive มารดากลัวลูกสาวจะติดวัณโรค จึงมาปรึกษา ผลการตรวจร่างกายเด็กอยู่ในเกณฑ์ปกติตรวจไม่พบ BCG scar chest x-ray ปกติ, tuberculin test ได้ 5 มิลลิเมตร อยากทราบว่าจะมีวิธีการดูแลรักษาเด็กอย่างไร

           เด็กคนนี้มีประวัติ closed contract กับผู้ป่วยวัณโรค ที่มีผล spatum AFB positive หรือว่าเป็นกลุ่ม ที่มีความเสี่ยงสูงต่อการติดโรคสูง แม้มีการตรวจร่างกายและ chest x-ray อยู่ในเกณฑ์ปกติ ก็มีความจำเป็นต้องติดตาม อาการต่อไปเป็นระยะและจำเป็นต้องให้ INH ในขนาด 5 - 10 มก./กก./วัน เพื่อป้องกันการเกิดโรค หลังจากนั้น 3 เดือนให้ทำ tuberculin test ซ้ำอีกครั้ง เพื่อดูว่ามี tuberculin conversion หรือไม่ ที่ผล tuberculin test มากกว่า 10 มม. หรือเพิ่มขึ้นจากเดิมตั้งแต่ 6 มม. ขึ้นไป แสดงว่าผู้ป่วยเพิ่งได้รับเชื้อใหม่ ควรทำการตรวจร่างกายและ chest x-ray ซ้ำอีกครั้ง ว่าผู้ป่วยเป็น "disease" หรือไม่ ถ้าใช่ก็ให้การรักษา ถ้าผลปกติก็ให้ INH prophylaxis ต่อจนครบ 9 เดือน แต่ถ้าผล tuberculin test ในครั้งที่ 2 น้อยกว่าหรือเท่ากับ 10 มม, แสดงว่าเด็กไม่ได้รับเชื้อวัณโรค ก็สามารถหยุด INH ได้ ทั้งนี้ต้องให้การรักษาพี่เลี้ยงที่เป็นวัณโรคและแยกออกไปอย่างน้อยใน 2 สัปดาห์แรกของการรักษา และควรทำการตรวจ ผู้ใหญ่คนอื่น ๆ ในบ้านด้วยว่าเป็นโรคหรือไม่


แพทย์หญิงวนพร อนันตเสรี 
ภาควิชากุมารเวชศาสตร์
วันที่ 3 กรกฎาคม 2546